Vinç Yük Tablosu Nasıl Okunur?
Vincin kapasitesi tek bir sayı değil, bir tablo. Tonaj o tablonun yalnızca sol üst köşesi.
Kısa cevap
Yük tablosu bir ızgaradır: sütunlar yarıçapı, satırlar bom uzunluğunu gösterir, kesişimdeki hücre o konumda kaldırılabilen ağırlığı verir. Vincin adındaki tonaj bu tablonun sol üst köşesidir, yani en kısa bom ve en yakın yarıçapta ölçülen değer. Sağa doğru gidildikçe hücredeki değer hızla düşer.
Tablo neye benziyor
Her vincin kabininde ve belgelerinde bir yük tablosu bulunur. Operatör her kaldırma öncesi oradan okur; kaldırmanın yapılıp yapılamayacağına karar veren belge budur.
Izgaranın iki ekseni var. Yarıçap, vincin dönüş merkezinden yükün asılı olduğu noktaya kadar olan yatay mesafe. Bom uzunluğu, teleskopik kolun ne kadar uzatıldığı. Hücrede yazan değer, o iki koşul birlikte sağlandığında kaldırılabilen ağırlık.
Tonaj tablonun neresinde?
Vincin adındaki sayı, tablonun en elverişli hücresidir: bom en kısa, yük araca en yakın. Sahada bu konumda çalışılan iş çok az. Yük her metre uzaklaştığında değer düşüyor ve düşüş doğrusal değil, hızlanarak oluyor.
Bu yüzden 25 tonluk bir vincin 25 ton kaldırdığı cümlesi teknik olarak yanlış değil ama pratikte yanıltıcı. Kaç tonluk vinç gerektiğini ayrı bir yazıda anlattık.
Kanca ve sapan da yüktür
Tabloda okunan değer, kancanın taşıyabileceği toplam ağırlıktır. Bu toplamın içinden kanca bloğu, sapan, çelik halat ve varsa ara ekipman düşülür. Geriye kalan, yükün taşınabilecek net ağırlığıdır.
Sahada gözden kaçan kalem genelde bu. Yük tam sınırdaysa ekipmanın kendi ağırlığı kaldırmayı imkansız hâle getirebiliyor.
| Sık yapılan hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Tonajı kapasite sanmak | Araç geliyor, yük kaldırılamıyor. | Tonaj tablonun sol üst köşesi; kendi yarıçapınıza bakın. |
| Yarıçapı binadan ölçmek | Gerçek yarıçap daha uzun çıkıyor, kapasite düşük. | Ölçü dönüş merkezinden başlar, aracın ucundan değil. |
| Sapanı hesaba katmamak | Sınırdaki yük kaldırılamıyor. | Kanca, sapan ve halat toplamdan düşülür. |
| Tek tablo olduğunu sanmak | Dar sahada değerler tutmuyor. | Ayak açıklığına göre ayrı tablo geçerli olur. |
| Rüzgarı yok saymak | Yük salınıyor, çalışma durduruluyor. | Rüzgar hızı sınırı aşarsa kaldırma yapılmaz. |
| Zemini kontrol etmemek | Ayak batıyor, araç terazisini kaybediyor. | Zemin taşımıyorsa tablo değeri geçersiz. |
Altı hatanın hepsi teklif aşamasında konuşulursa sahada sürpriz çıkmıyor.
Tabloyu kim okur, ne zaman okur
Tablo bir kere bakılıp geçilen belge değil; işin üç ayrı anında devreye giriyor.
Teklif aşamasında
Yükün ağırlığı, yüksekliği ve yarıçapı söylendiğinde hangi sınıf aracın yeteceğine tablodan bakılarak karar veriliyor. Telefonda verilen araç önerisinin dayanağı bu. Bilgi eksikse öneri de tahmine dönüşüyor, sahada sürpriz çıkması buradan başlıyor.
Sahaya varıldığında
Operatör aracı kurmadan önce gerçek yarıçapı ölçüyor. Telefonda söylenen mesafeyle sahadaki mesafe tutmuyorsa tablo yeniden okunuyor ve karar değişebiliyor. Aracın park edeceği nokta değiştiğinde yarıçap da değişiyor.
Her kaldırma öncesi
Aynı işte birden fazla parça kaldırılıyorsa her birinin ağırlığı ve bırakılacağı nokta farklı oluyor. En ağır parça için geçerli olan konum, hafif parça için gereksiz kısıtlama yaratabiliyor; tersi ise tehlikeli.
Tablo üst sınırı verir, hedefi değil
Yük tablosu ideal koşulu varsayar: sağlam ve düz zemin, terazilenmiş ayaklar, rüzgarsız hava, sabit ve dengeli yük. Sahada bu dördü aynı anda nadiren sağlanıyor.
Operatörün güvenlik payı bırakması bu yüzden. Tablodaki değere kadar yüklenmek teknik olarak mümkün olsa da, koşulların hepsi ideal değilse yapılmıyor. Bir işi reddeden operatör kaprisli değil, tabloyu doğru okuyan operatördür.
Kararı birlikte verelim.
İşi anlatın ya da sahanın fotoğrafını gönderin, uygun aracı biz seçelim.
Sık sorulanlar
Yük tablosunu müşteri de görebilir mi?
Görmesi gerekir. Tablo aracın kabininde ve belgelerinde bulunur; operatör her kaldırma öncesi oradan okur. Kritik bir iş yaptırıyorsanız hangi satırdan okunduğunu sormak hakkınız.
Tabloda yazan değeri tam kaldırabilir miyim?
Hayır, o değer kancanın taşıyabileceği toplam. Kanca bloğu, sapan, çelik halat ve varsa ara ekipman bu toplamdan düşülüyor. Yükün net ağırlığı her zaman tablo değerinin altında kalıyor.
Aynı vincin iki farklı tablosu olur mu?
Olur. Ayakların tam açık ve kısmi açık hâli için ayrı tablolar var; bazı araçlarda karşı ağırlık düzenine göre de değişiyor. Dar sahada kısmi açıklık tablosu geçerli oluyor ve değerler düşüyor.
Tablo değeri sahada neden tutmuyor?
Tablo ideal koşulu varsayar: sağlam ve düz zemin, terazilenmiş ayaklar, rüzgarsız hava. Zemin yumuşaksa, eğim varsa veya rüzgar yükü sallıyorsa operatör güvenlik payı bırakıyor. Tablo üst sınırı verir, hedefi değil.