Hangi İş İçin Kaç Tonluk Vinç Gerekir?
"25 tonluk vinç 25 ton kaldırır" cümlesi yanlış. Tonaj tek başına hiçbir şey söylemez; asıl belirleyici yükün araca uzaklığı.
Kısa cevap
Bir vincin tonajı, o vincin her koşulda kaldırabileceği ağırlık değildir. Bom en kısa hâldeyken ve yük araca en yakın konumdayken kaldırılan maksimum yüktür. Yük araçtan uzaklaştıkça kapasite hızla düşer. Bu yüzden doğru sınıfı seçen şey yükün ağırlığı değil, ağırlık ile yarıçapın birlikte oluşturduğu değerdir.
"25 tonluk vinç 25 ton kaldırır" neden yanlış?
Bu cümle sektörde en sık yapılan hata. Vincin adındaki tonaj, üreticinin yük tablosundaki en yüksek değeridir ve yalnızca tek bir konumda geçerlidir: bom tamamen içerideyken ve yük araca mümkün olan en yakın mesafedeyken. Gerçek bir sahada yük neredeyse hiç o noktada olmuyor.
Her vincin bir yük tablosu var. Tablo, bomun her uzunluğu ve her yarıçap için ayrı bir kapasite veriyor. Yarıçap büyüdükçe rakam düşüyor ve düşüş doğrusal değil, hızlanarak oluyor.
Yarıçap: asıl belirleyici
Yarıçap, vincin dönüş merkezinden yükün asılı olacağı noktaya kadar olan yatay mesafedir. Yükseklikle karıştırılıyor, oysa kapasiteyi belirleyen parametre bu.
Şemanın tamamını görmek için yana kaydırın.
Pratikte şu anlama geliyor: aynı ağırlıktaki yük, iki metre daha uzağa bırakılacaksa bir üst sınıf araç gerekebiliyor. Araç binaya yanaşabiliyorsa küçük vinç yetiyor; arada bahçe, otopark veya yaya kaldırımı varsa aynı yük için daha büyük bir vinç çağırmak gerekiyor.
Bu yüzden telefonda ilk sorduğumuz şey ağırlık değil: aracı nereye kadar yanaştırabiliyoruz?
Yüksekliği kapasiteyle karıştırmayın
İki ayrı kısıt var ve ikisi birden sağlanmak zorunda. Bom belli bir yüksekliğe çıkabiliyor olabilir ama o açıda taşıyabileceği yük çok daha düşüktür. "40 metreye çıkıyor" ile "40 metrede şu kadar kaldırıyor" farklı cümleler. Teklif alırken yüksekliği değil, o yükseklikteki kapasiteyi sorun.
Üç yaygın örnek
Klima dış ünitesi, 5. kat. Yük hafif ama erişim yüksek ve çalışma yol kenarından yapılıyor. Burada vinç değil, sepetli platform daha doğru araç. Tonaj konuşulacak bir iş değil.
Çatıya malzeme çıkarma. Yük orta ağırlıkta, ama araç binaya yanaşabiliyorsa hiyap sınıfı çözüyor. Yanaşamıyorsa yarıçap büyüyor ve mobil vinç gerekiyor: aynı yük, farklı araç.
Fabrikada makine indirme. Yük ağır ve genelde hol içine bırakılıyor, yani yarıçap büyük. Bu işlerde tonaj yükün iki-üç katı seçiliyor; abartı değil, yük tablosunun gereği.
Örneklerle sınıf seçimi
| Yapılacak iş | Tipik yük | Gereken erişim | Uygun araç | Filodan |
|---|---|---|---|---|
| Çatı malzemesi çıkarma / indirme | 0,5-2 t | 10-20 m | Hiyap | 25 t |
| Konteyner indirme, yer değiştirme | 2-25 t | 8-15 m | Hiyap | 25-35 t |
| Prefabrik ofis / kabin yerleştirme | 2-4 t | 10-15 m | Hiyap | 35 t |
| Jeneratör indirme ve yerleştirme | 1-5 t | 8-15 m | Hiyap | 25-35 t |
| Asansör motoru, ray taşıma | 0,5-2 t | 10-25 m | Hiyap | 25 t |
| Su deposu, silo yerleştirme | 1-8 t | 10-20 m | Hiyap | 35 t |
| Baz istasyonu montajı | 1-3 t | 25-40 m | Mobil vinç | tedarik |
| Trafo montajı | 3-15 t | 10-20 m | Mobil vinç | tedarik |
| Fabrika makinesi tırdan indirme | 5-20 t | 8-15 m | Hiyap 35 t veya mobil | 35 t / tedarik |
| Ağır tekstil, halı, plastik makinesi | 10-25 t | 10-20 m | Mobil vinç | tedarik |
| Çelik konstrüksiyon makas montajı | 2-10 t | 15-25 m | Mobil vinç | tedarik |
| Prefabrik kolon / kiriş montajı | 5-15 t | 15-25 m | Mobil vinç | tedarik |
| Palet, malzeme taşıma | 1-5 t | yok | Forklift (akülü/dizel) | tedarik |
| İş makinesi nakli | 10-40 t | yok | Lowbed | 1 araç |
| Depo içi palet istifleme | 1-2,5 t | 4-6 m mast | Forklift (akülü) | tedarik |
| Konteyner boşaltma | 1-3 t | yok | Forklift (dizel/akülü) | tedarik |
| Şantiyede malzeme kaldırma (arazi) | 1-4 t | 10-18 m | Teleskopik yükleyici | tedarik |
| Çatıya tuğla, blok, kiremit çıkarma | 0,5-2 t | 8-16 m | Teleskopik yükleyici veya hiyap | tedarik / 35 t |
| Parsiyel ve komple yük sevkiyatı | 0,5-25 t | yok | Kamyon / tenteli / kapalı kasa | tedarik |
| Şehir içi nakliye ve depo transferi | 0,5-10 t | yok | Kamyon | tedarik |
Bu tablo bir taahhüt değil, ön yönlendirmedir. Kesin araç seçimi keşif sonrası yapılır; zemin durumu, manevra alanı ve yatay erişim mesafesi tabloyu değiştirebilir.
Aramadan önce şu üçünü ölçün
- Yükün yaklaşık ağırlığı: tam değil, mertebe yeterli
- Aracın durabileceği noktadan yüke olan yatay mesafe: yarıçap bu
- Yükün bırakılacağı yüksekliğe kaç kat veya kaç metre var
Üçünü de bilmiyorsanız sorun değil. Sahanın ve yükün fotoğrafını WhatsApp'tan gönderin, ölçüyü fotoğraftan çıkarıp sınıfı biz söyleyelim. Yanlış sınıf seçmenin bedeli iki taraf için de aynı: boşa geçmiş bir gün.
Kararı birlikte verelim.
İşi anlatın ya da sahanın fotoğrafını gönderin, uygun aracı biz seçelim.
Sık sorulanlar
25 tonluk vinç 25 ton kaldırır mı?
Yalnızca bomun en kısa hâlinde ve yük araca en yakın konumdayken. Tonaj, vincin yük tablosundaki en yüksek değeridir; yük araçtan uzaklaştıkça ve bom uzadıkça kapasite hızla düşer. Bu yüzden yükün ağırlığı tek başına araç seçtirmez.
Yükün ağırlığını bilmiyorum, ne yapmalıyım?
Yaklaşık söyleyin, yeterli. "Bir buçuk ton civarı" veya "iki kişi kaldıramıyor" gibi bir tarif bile araç sınıfını daraltıyor. Emin değilseniz yükün ve sahanın fotoğrafını gönderin, ölçüyü biz çıkarırız.
Yarıçap ne demek?
Vincin dönüş merkezinden yükün asılı olduğu noktaya kadar olan yatay mesafe. Yükseklikle karıştırılıyor ama kapasiteyi belirleyen asıl parametre bu. Aynı yük, iki metre daha uzağa bırakılacaksa bir üst sınıf araç gerekebilir.
Fazla tonajlı araç almak garanti olmaz mı?
Olmaz, gereksiz maliyet olur. Büyük vinç daha çok yer ister, kurulumu uzar ve dar sahaya giremez. Eksik tonaj iptal olmuş bir gün, fazla tonaj boşa ödenmiş fark demek. Doğru sınıfı seçmek ikisinden de ucuz.