
Çelik çatı makası montajı
Makas kaldırmak kolay kısmı; zor kısmı sahanın hemen yanından geçen enerji hattıydı. Aracın konumu, kaldırma kapasitesine göre değil hatta bırakılması gereken mesafeye göre seçildi.
Makasın ağırlığı tahmin edilmez; profil cetvelinden çarpma işlemiyle çıkar.
Çelik makas, kaldırma işleri arasında ağırlığı en kesin hesaplanabilenlerden biri: profil cinsi ve toplam metraj biliniyorsa tonaj da biliniyor. IPE 300 profilin metresi 42,2 kilogram, IPE 400'ün 66,3 kilogram; bu değerler standart ve üreticiden üreticiye değişmiyor. Projedeki profil listesini toplamak tonajı tahminden çıkarıp hesaba çeviriyor. Zor olan kısım ağırlık değil, makasın iki kolon başına aynı anda ve düzgün oturtulması.
| Profil | Metre ağırlığı | 12 m çubuk | 20 m çubuk |
|---|---|---|---|
| IPE 200 | 22,4 kg/m | yaklaşık 270 kg | yaklaşık 450 kg |
| IPE 240 | 30,7 kg/m | yaklaşık 370 kg | yaklaşık 615 kg |
| IPE 300 | 42,2 kg/m | yaklaşık 505 kg | yaklaşık 845 kg |
| IPE 360 | 57,1 kg/m | yaklaşık 685 kg | yaklaşık 1,15 t |
| IPE 400 | 66,3 kg/m | yaklaşık 795 kg | yaklaşık 1,3 t |
| HEA 200 | 42,3 kg/m | yaklaşık 510 kg | yaklaşık 845 kg |
| HEA 300 | 88,3 kg/m | yaklaşık 1,06 t | yaklaşık 1,75 t |
Tablodaki değerler TEK bir profil çubuğunun ağırlığıdır, makasın tamamının değil. Kafes makas birden çok profilden oluşuyor: üst başlık, alt başlık, dikmeler ve diyagonaller ayrı ayrı toplanıyor. Projede metraj listesi varsa tonaj kesin çıkıyor. Liste yoksa makasın açıklığı ve kullanılan profil ölçüsü ilk yaklaşımı veriyor, kesin değeri değil.
Bu iş tipinde tonaj sürpriz yapmıyor. Profil cetveli standart, metraj projede yazıyor ve ikisi çarpılınca ağırlık çıkıyor. Sürpriz yapan kısım montajın kendisi.
Makas iki kolon başına oturuyor ve iki uç aynı anda yerine gelmek zorunda. Bir uç oturmuşken diğeri havada beklerse makas kendi ağırlığıyla burkulmaya başlıyor. Bu yüzden kaldırma yavaş, kontrollü ve yerden yönlendirilerek yapılıyor; işin süresini belirleyen kaldırma değil, oturtma anı oluyor.
Aracın sahada kalacağı süreyi buna göre planlıyoruz. "Bir saatlik iş" diye programlanan bir makas montajı, kolon başları hazır değilse yarım güne çıkabiliyor.
Çelik konstrüksiyon işlerinin çoğu sanayi parselinde yapılıyor ve sanayi parsellerinde enerji hattı ile trafo direği neredeyse her zaman var. Bu, makas montajında en sık karşılaşılan kısıt.
Sorun makasın hatta değmesi değil; bomun hatta yaklaşması. Enerjili hatta belirli bir yaklaşma mesafesi bırakmak zorunlu ve bom o mesafeyi ihlal edecek konuma geliyorsa vinç o taraftan çalışmıyor. Çözüm çoğu zaman aracı parselin başka bir noktasına park edip makası farklı bir açıdan almak oluyor, ama bu da yatay erişim mesafesini uzatıyor ve kapasiteyi düşürüyor.
Hattın ve direğin konumunu keşifte soruyoruz. Sahada bu iki kısıt birlikte değerlendirilmeden araç sınıfı kesinleşmiyor.
Planlamada en çok atlanan kalem sıralama. Makas sahaya geldiğinde kolonların dikilmiş, aksının tutturulmuş ve bulonlarının hazır olması gerekiyor.
Kolon başları hazır değilse makas yere indiriliyor ve ikinci bir kaldırma gerekiyor; yani aynı iş için vinç iki kez çalışıyor. Bunun maliyeti ikinci kaldırmanın kendisi değil, aracın sahada beklediği süre. Yükün nasıl bağlanacağı ve bu bekleme sırasında sorumluluğun kimde olduğu ayrı bir konu; sapan seçimi ve bağlama yazısında bunu ayrıca yazdık.
Pratik karşılığı: makas montajı için tarih verirken kolonların ne zaman biteceğini soruyoruz. Bu, işi geciktirmek için değil, aracın boşa beklememesi için.
Bu beş bilgi varsa çoğu işte fiyatı telefonda veriyoruz.
Makas montajında iki sayı birlikte çalışıyor ve genelde yalnızca biri söyleniyor. Açıklık, makasın kaç metrelik bir boşluğu geçtiğini söylüyor; kolon yüksekliği ise makasın kaç metre yukarı kaldırılacağını. İkisi ayrı ayrı kolay, birlikte zor: geniş açıklıklı bir makas vincin binadan uzakta durmasını gerektiriyor, yüksek kolon ise bomun dikleşmesini. Bom hem uzun hem dik olamıyor; yük tablosunda bu ikisi birbirini yiyor. Bu yüzden yalnızca açıklık söylendiğinde verilen araç sınıfı sahada yetmeyebiliyor. Yük tablosunun bu iki sayıyı nasıl birleştirdiğini vinç yük tablosu nasıl okunur yazısında adım adım gösterdik.
Kendi çektiğimiz fotoğraflar. Tonaj ve süre yazmıyor: fotoğraftan okunmayan sayı yazılmıyor.

Makas kaldırmak kolay kısmı; zor kısmı sahanın hemen yanından geçen enerji hattıydı. Aracın konumu, kaldırma kapasitesine göre değil hatta bırakılması gereken mesafeye göre seçildi.

Bu işte yukarı çıkan yük değil insandı. Sepet çatı örtüsünün altına sokuldu; aynı araç sepeti çıkarınca kancayla yük kaldırmaya dönüyor.
Profil cetvelinden. IPE 300'ün metresi 42,2 kilogram, IPE 400'ün 66,3 kilogram; bu değerler standart. Projedeki metraj listesinde hangi profilden kaç metre olduğu yazıyorsa toplam ağırlık kesin çıkıyor. Liste yoksa açıklık ve profil ölçüsünü söylemeniz ilk yaklaşımı veriyor.
Çoğunlukla evet, çünkü yerde birleştirmek yüksekte birleştirmekten hem hızlı hem güvenli. Ama bu, kaldırılacak parçanın ağırlaşması ve uzaması demek. Yerde birleştirme kararını açıklık, toplam ağırlık ve vincin durabileceği mesafe birlikte belirliyor.
Hayır. Biz vinci operatörüyle kiralıyoruz; bulonlama, kaynak ve aks kontrolü sizin çelik montaj ekibinizin işi. Bizim alanımız parçanın güvenli kaldırılması ve doğru noktaya oturtulması. Ekibinizin sahada hazır olması aracın bekleme süresini belirgin şekilde kısaltıyor.
Çoğu zaman evet, ama araç konumu değişiyor. Enerjili hatta belirli bir yaklaşma mesafesi bırakmak zorunlu; bom o mesafeyi ihlal edecek konuma geliyorsa vinç o taraftan çalışmıyor ve parselin başka bir noktasından yaklaşıyoruz. Bu da yatay erişimi uzattığı için araç sınıfını değiştirebiliyor. Keşifte trafonun ve hattın yerini soruyoruz.
Evet, mantığı aynı: ağırlık projeden biliniyor, zor olan kısım oturtma. Betonarme prefabrik elemanlarda ağırlık çelikten belirgin şekilde yüksek olduğu için araç sınıfı da yukarı çıkıyor. Eleman ağırlığını ve montaj yüksekliğini söylemeniz yeterli.
Yukarıdaki beş bilgiyi söyleyin, aracı biz seçelim.