Vinç Çeşitleri: Sabit mi, Mobil mi?
Vinç tek bir araç değil, bir aile. Aileyi ikiye bölen şey kapasite değil, aracın sahaya gelip gelmediği.
Kısa cevap
Vinç çeşitleri en üstte ikiye ayrılıyor. Sabit vinçler bir yere kurulup iş bitince sökülüyor; kule vinç, portal vinç ve köprülü vinç bu gruba giriyor. Mobil vinçler ise sahaya kendi tekerlekleri üzerinde geliyor ve iş bitince gidiyor. Şehir içi ve fabrika işlerinin neredeyse tamamı mobil tarafta yapılıyor: mobil vinç, hiyap, sepetli platform ve manlift.
Vinç nedir?
Vinç, yükü bir noktadan kaldırıp başka bir noktaya bırakan makinedir. Tanımdaki iki iş de önemli: yalnızca kaldıran bir ekipman vinç değil, kaldırdığını başka yere taşıyabilmesi gerekiyor. Yükü yatayda taşıyan ama yükseğe çıkarmayan forklift bu yüzden ayrı bir sınıf.
Bir de adı vinç olup aslında vinç olmayanlar var. Bunların en yaygını sepetli platform; sahada ona da "sepetli vinç" deniyor. Aşağıda ayrıca anlattık.
Aileyi ikiye bölen şey
Çoğu liste vinçleri kapasiteye göre sıralıyor. Sahada işe yarayan ayrım bu değil: araç sahaya kendisi geliyor mu, yoksa oraya kurulması mı gerekiyor? Cevap, işin bir günde mi yoksa aylarca mı süreceğini belirliyor.
Bir klima montajı için kule vinç kurmak kimsenin aklına gelmez; aynı şekilde yirmi katlı bir şantiyeyi mobil vinçle yürütmek de pahalı ve yavaş olur. Doğru soru "hangisi daha güçlü" değil, işin süresi ve tekrar sayısı.
Mobil tarafta dört tip
Dördü de kendi tekerlekleri üzerinde geliyor. Ayrıldıkları yer ne kaldırdıkları değil, yükü ya da insanı nereye çıkarabildikleri.
| Tip | Ne yapıyor | Tipik iş |
|---|---|---|
| Mobil vinç | Yalnız kaldırıyor, yük ayrı araçla geliyor | Çelik makas, trafo, ağır makine |
| Hiyap | Yükü kasasında taşıyor ve kendi bomuyla indiriyor | Konteyner, prefabrik kabin, çatı malzemesi |
| Sepetli platform | İnsanı yükseğe çıkarıyor, kamyon üstünde | Tabela, cephe, ağaç budama |
| Manlift | İnsanı yükseğe çıkarıyor, kendi yürüyor | Fabrika holü, depo rafı, kapalı alan |
İlk ikisi yük, son ikisi insan kaldırıyor. Bu ayrım bir tercih değil, kural: yük vinci personel yükseltmek için kullanılmıyor.
Kaldırmayan ama aynı işte çalışanlar
Saha listesi burada bitmiyor. Yük kaldırmayan ama aynı işin parçası olan üç araç daha var.
Forklift paletli yükü çatalla kaldırıp yatayda taşıyor; yükü mastın hizasında tutuyor, bir engelin ötesine bırakamıyor. Teleskopik yükleyici aynı işi yapıyor ama bomu ileri uzadığı için yükü duvarın ya da hendeğin arkasına bırakabiliyor. Lowbed ise hiçbir şey kaldırmıyor; alçak platformu sayesinde yüksek makineyi yolda taşıyor.
Üçünün ortak noktası şu: vinç çağırmanız gerektiğini sandığınız işlerin bir kısmı aslında bu araçlarla daha ucuza ve daha hızlı bitiyor. Ne yapacağınızı anlatın, gerekmiyorsa söyleriz.
Sabit vinçler: kurulup sökülenler
Bu grup proje boyunca sahada kalıyor. Kurulumu, sökümü ve zemin hazırlığı başlı başına bir iş.
- Kule vinç, çok katlı şantiyenin yanına dikiliyor ve bina yükseldikçe kendi de yükseliyor
- Portal vinç, ray üzerinde yürüyen köprü biçiminde; liman ve büyük depolarda
- Köprülü vinç, fabrika holünün tavanına sabit; üretim hattı boyunca yük taşıyor
- Pergel vinç, tek bir tezgâhın yanına kurulan küçük döner kol
Bunların hiçbirini kiralamıyoruz. Listeye koymamızın sebebi şu: "vinç çeşitleri" arayan çoğu kişi aslında bu dördünden birini arıyor ve yanlış firmayla konuşarak vakit kaybediyor. İhtiyacınız sabit bir vinçse bunu baştan bilmeniz iyi olur. Mobil tarafa giren her işte hizmet sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Adı karışan üç araç
Sahada yerleşmiş adlar katalogdaki adlarla her zaman örtüşmüyor. Teklif alırken yanlış anlaşılmanın en sık sebebi bu.
Sepetli vinç teknik olarak vinç değil, sepetli platform. Vinç yük kaldırıyor, platform insan kaldırıyor ve ikisinin güvenlik kuralları ayrı. Yerleşmiş ad bu olduğu için biz de kullanıyoruz.
Hiyap bir marka adı. Hiab üreticisinden geliyor ve bugün üreticisi hangisi olursa olsun vinçli kamyonların genel adı; ayrıntısı hiyap nedir yazısında.
Manitu da marka adı, Fransız üretici Manitou'dan geliyor ve teleskopik yükleyicinin cins adı gibi yerleşti. Üçünde de teklif alırken adı değil, işi tarif etmek daha güvenli.
Hangi tipi isteyeceğinizi nasıl bulursunuz?
Tipi baştan seçmek zorunda değilsiniz. Söylemeniz gereken üç şey var ve üçü de tip adı içermiyor.
- Ne kaldırılacak: yükün cinsi ve kabaca ağırlığı
- Nereye bırakılacak: yükseklik ve aracın durabileceği noktadan uzaklık
- Araç nereye kadar girebiliyor: sokak genişliği, kapı ve tavan ölçüsü
Bu üçü tipi kendiliğinden belirliyor. Ağırlık ve yükseklik birlikte nasıl okunduğu tonaj yazısında, aracın durabildiği yerden hedefe ulaşıp ulaşamadığı yatay erişim yazısında anlatıldı. Yükseğe personel çıkacaksa karar sepetli vinç mi, manlift mi yazısında üç soruyla veriliyor. Dar sokak ise ayrı bir konu; ayrıntısı dar sokak yazısında.
Kararı birlikte verelim.
İşi anlatın ya da sahanın fotoğrafını gönderin, uygun aracı biz seçelim.
Sık sorulanlar
Kaç çeşit vinç var?
En üstte ikiye ayrılıyor: sabit vinçler bir yere kurulup iş bitince sökülüyor, mobil vinçler sahaya kendi tekerlekleri üzerinde geliyor. Şehir içi işlerin neredeyse tamamı mobil tarafta yapılıyor ve o taraf kendi içinde mobil vinç, hiyap, sepetli platform ve manlift diye ayrılıyor.
Sepetli vinç gerçekten vinç mi?
Teknik olarak değil. Vinç yük kaldırıyor, sepetli platform ise insan kaldırıyor; ikisinin tasarımı ve güvenlik kuralları ayrı. Ama sahada yerleşmiş ad "sepetli vinç"; müşteri öyle aradığı için biz de o adı kullanıyoruz.
Mobil vinç ile hiyap arasındaki fark ne?
Hiyap yükü kasasında taşıyor ve gittiği yerde kendi bomuyla indiriyor, yani taşıma ile kaldırmayı tek araçta birleştiriyor. Mobil vinç yalnız kaldırıyor; yük sahaya ayrı bir araçla geliyor. Daha ağır yükü daha yükseğe çıkarması gerektiğinde mobil vince geçiliyor.
Kule vinç kiralıyor musunuz?
Hayır. Kule vinç çok katlı şantiyeye kurulup proje boyunca orada kalan sabit bir ekipman; kurulumu, sökümü ve zemin hazırlığı ayrı bir iş. Biz mobil tarafta çalışıyoruz. İhtiyacınız gerçekten kule vinçse yanlış araç istemeden önce bunu bilmeniz zaman kazandırır.
Hangi vinci seçeceğimi nasıl bilirim?
Üç şeyi söylemeniz yeterli: ne kaldırılacak, nereye bırakılacak ve aracın yanaşabileceği en yakın nokta neresi. Tipi biz seçiyoruz. Emin olmadığınız yerde sahanın fotoğrafı işi en çok hızlandıran şey.